Έντονη ανησυχία προκαλεί στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας ο συνδυασμός ακραίων θερμοκρασιών, παρατεταμένης ξηρασίας, περιορισμένης υδροηλεκτρικής και πυρηνικής παραγωγής και νέας ανόδου των τιμών του φυσικού αερίου.
Οι πιέσεις είναι ιδιαίτερα αισθητές στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου οι τιμές χονδρικής του ηλεκτρισμού έχουν κινηθεί σε πολύ υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με άλλες περιοχές της ηπείρου. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα εμφανίζει μέχρι στιγμής συγκριτικά καλύτερη εικόνα από τις περισσότερες γειτονικές αγορές, με μέση τιμή 122,41 ευρώ/MWh στο πρώτο δωδεκαήμερο του Αυγούστου.
Η νέα αναταραχή στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας δεν θυμίζει ακόμη την κρίση του 2022, ωστόσο η συγκέντρωση πολλών αρνητικών παραγόντων ταυτόχρονα έχει ενισχύσει τον προβληματισμό για την πορεία των τιμών όσο συνεχίζεται το καλοκαίρι.
Οι επίμονοι καύσωνες έχουν αυξήσει σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη, την ώρα που οι υψηλές θερμοκρασίες και η ξηρασία περιορίζουν την απόδοση άλλων πηγών παραγωγής. Η κατάσταση αυτή έχει ήδη οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη σύγκληση έκτακτης συνεδρίασης του Electricity Coordination Group, με αντικείμενο την ασφάλεια εφοδιασμού και την κατάσταση του ευρωπαϊκού ηλεκτρικού συστήματος.
Παράλληλα, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν επανέλθει στο προσκήνιο. Το ευρωπαϊκό benchmark TTF κινήθηκε στιγμιαία πάνω από τα 62 ευρώ/MWh, πολύ κοντά στα πρόσφατα υψηλά των περίπου 63 ευρώ/MWh. Στην άνοδο συμβάλλουν οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες, η αυξημένη χρήση μονάδων φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή, οι παρατεταμένες εργασίες συντήρησης στο νορβηγικό κοίτασμα Ormen Lange και η στενότερη διεθνής αγορά LNG.
Οι πιέσεις στην αγορά ηλεκτρισμού είναι αισθητές σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Στη Γαλλία, οι υψηλές θερμοκρασίες περιόρισαν την πυρηνική παραγωγή λόγω προβλημάτων στην ψύξη μονάδων, ενώ στη Γερμανία η ασθενέστερη αιολική παραγωγή πρόσθεσε έναν ακόμη παράγοντα στενότητας. Οι γαλλικές day-ahead τιμές αυξήθηκαν πάνω από τα 140 ευρώ/MWh, ενώ ανάλογη άνοδος σημειώθηκε και στη γερμανική αγορά.
Η ξηρασία πλήττει υδροηλεκτρικά και πυρηνικά
Ο δεύτερος μεγάλος παράγοντας ανησυχίας είναι τα εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα νερού σε μεγάλους ευρωπαϊκούς ποταμούς.
Η στάθμη του Δούναβη έχει υποχωρήσει δραματικά, επηρεάζοντας τόσο την υδροηλεκτρική παραγωγή όσο και τις δυνατότητες ψύξης θερμικών και πυρηνικών σταθμών. Προβλήματα έχουν καταγραφεί ή εξετάζονται σε χώρες όπως η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Σλοβακία.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί για την περιοχή, περισσότερα από 30 μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα στον Δούναβη, συνολικής ισχύος περίπου 5,8 GW, λειτουργούν κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα εξαιτίας της ξηρασίας.
Η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου η υδροηλεκτρική παραγωγή λειτουργεί ως κρίσιμος μηχανισμός εξισορρόπησης στις ώρες υψηλής ζήτησης.
Μεγάλες αποκλίσεις στις ευρωπαϊκές αγορές
Η εικόνα των τιμών δείχνει ότι η Ευρώπη δεν αποτελεί μία ενιαία αγορά ως προς το επίπεδο της χονδρεμπορικής τιμής.
Στις 12 Αυγούστου, για παράδειγμα, οι μέσες day-ahead τιμές παρουσίαζαν τεράστιες αποκλίσεις: από μόλις 32,97 ευρώ/MWh στη Φινλανδία και πολύ χαμηλότερα επίπεδα σε τμήματα της Νορβηγίας και της Σουηδίας, έως πάνω από 175 ευρώ/MWh στην Ιταλία. Την ίδια ημέρα η Ελλάδα διαμορφώθηκε στα 104,81 ευρώ/MWh, η Βουλγαρία στα 125,94 ευρώ/MWh και η Ρουμανία στα 138,27 ευρώ/MWh.
Η Ιταλία εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις ακριβότερες αγορές της Ευρώπης. Στις 11 Αυγούστου η τιμή της βρισκόταν στα 181,14 ευρώ/MWh, έναντι 149,54 ευρώ στη Ρουμανία, 146,72 ευρώ στη Βουλγαρία και 115,78 ευρώ στην Ελλάδα.
Η εικόνα ήταν ανάλογη και στο πρώτο δεκαήμερο του μήνα. Σύμφωνα με στοιχεία του ENTSO-E για εννέα αγορές της ευρύτερης περιοχής, η Ιταλία είχε μέση τιμή περίπου 182 ευρώ/MWh, η Ρουμανία περίπου 150 ευρώ/MWh, η Βουλγαρία 135 ευρώ/MWh, ενώ η Ελλάδα ήταν η φθηνότερη της συγκεκριμένης ομάδας με περίπου 125 ευρώ/MWh.
Ελλάδα: 122,41 ευρώ/MWh στο πρώτο δωδεκαήμερο
Στην Ελλάδα η μέση χονδρεμπορική τιμή για τις πρώτες 12 ημέρες του Αυγούστου διαμορφώνεται στα 122,41 ευρώ/MWh.
Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για σαφώς αυξημένο επίπεδο σε σχέση με περιόδους υψηλής παραγωγής ΑΠΕ την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού, η ελληνική αγορά εμφανίζεται μέχρι στιγμής αισθητά φθηνότερη από τις βασικές αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία για το πρώτο δεκαήμερο και τις day-ahead τιμές της 11ης και 12ης Αυγούστου, η μέση τιμή της Βουλγαρίας για το ίδιο περίπου διάστημα προκύπτει κοντά στα 135 ευρώ/MWh, της Ρουμανίας περίπου στα 149 ευρώ/MWh και της Ιταλίας περίπου στα 181-182 ευρώ/MWh.
Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική μέση τιμή των 122,41 ευρώ/MWh είναι περίπου:
- 9%-10% χαμηλότερη από τη Βουλγαρία,
- 18% χαμηλότερη από τη Ρουμανία,
- και περίπου 32%-33% χαμηλότερη από την Ιταλία.
Η σχετική ανθεκτικότητα της ελληνικής αγοράς αποδίδεται αυτή την περίοδο κυρίως στην υψηλή συμμετοχή των ΑΠΕ, στα σχετικά ικανοποιητικά υδροηλεκτρικά αποθέματα και στις ηπιότερες, σε σχέση με άλλες περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, συνθήκες του τελευταίου διαστήματος.
Ο νέος φόβος: ακριβό αέριο και παρατεταμένος καύσωνας
Η μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας για τις επόμενες εβδομάδες δεν είναι τόσο οι σημερινές τιμές όσο το ενδεχόμενο να διατηρηθούν ταυτόχρονα όλοι οι παράγοντες πίεσης.
Εάν ο καύσωνας συνεχιστεί, η ζήτηση για ηλεκτρισμό θα παραμείνει υψηλή. Εάν τα επίπεδα των ποταμών υποχωρήσουν περαιτέρω, οι περιορισμοί σε υδροηλεκτρικά και πυρηνικά μπορεί να ενταθούν. Και εάν παράλληλα το φυσικό αέριο παραμείνει πάνω ή κοντά στα 60 ευρώ/MWh, το κόστος λειτουργίας των μονάδων αερίου θα συνεχίσει να στηρίζει υψηλές τιμές ηλεκτρισμού.
Ήδη η ευρωπαϊκή ζήτηση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή τον Ιούλιο ήταν περίπου 714 εκατ. κυβικά μέτρα υψηλότερη από τα εποχικά φυσιολογικά επίπεδα, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται οι Financial Times.
Η αγορά παραμένει επομένως εξαιρετικά ευαίσθητη σε οποιαδήποτε νέα διαταραχή — από τεχνικές βλάβες και μειωμένη πυρηνική διαθεσιμότητα μέχρι περιορισμούς στις εισαγωγές φυσικού αερίου ή νέα περίοδο άπνοιας.
Για την Ελλάδα, η μέχρι στιγμής εικόνα είναι σαφώς καλύτερη από εκείνη των περισσότερων γειτονικών αγορών. Η μέση τιμή των 122,41 ευρώ/MWh στο πρώτο δωδεκαήμερο του Αυγούστου είναι αισθητά χαμηλότερη έναντι Βουλγαρίας, Ρουμανίας και κυρίως Ιταλίας. Δεν σημαίνει όμως ότι η ελληνική αγορά είναι απομονωμένη από το ευρωπαϊκό κύμα ανατιμήσεων. Εφόσον οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου και οι πιέσεις στην ευρύτερη περιοχή διατηρηθούν, το επόμενο διάστημα θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο οι ΑΠΕ, τα υδροηλεκτρικά, οι διασυνδέσεις και η αυξανόμενη αποθήκευση μπορούν να συγκρατήσουν τις τιμές.
www.worldenergynews.gr
